Płukanie instalacji grzewczej: kiedy jest konieczne i jak przebiega
Wody w instalacji grzewczej na co dzień nie widać, ale to właśnie ona w ciągu roku tysiące razy pokonuje ten sam obieg: przez kocioł, rury i grzejniki. Jeśli ta woda jest czysta, instalacja pracuje cicho i równomiernie. Jeśli gromadzą się w niej cząstki rdzy, kamień i szlam, grzejniki nagrzewają się nierówno, pompa pracuje ciężej, a wymiennik ciepła kotła stopniowo się zatyka. W tym artykule wyjaśniamy, skąd biorą się zanieczyszczenia, jak rozpoznać, że instalację czas przepłukać, i co robić, żeby po płukaniu woda pozostała czysta.
W skrócie
- Zanieczyszczenia w instalacji powstają z rdzy, kamienia i pozostałości po montażu, zwłaszcza gdy do instalacji dostaje się tlen.
- Najczęstsze oznaki: dół grzejników jest chłodny, kocioł hałasuje, pompa często się psuje albo zatyka się filtr.
- Przepłukanie instalacji przed montażem nowego kotła zalecają sami producenci.
- Po płukaniu warto zamontować filtr z magnesem i stosować tylko dodatki dopuszczone przez producenta.
- Częste uzupełnianie wody szkodzi instalacji: ze świeżą wodą dostają się do niej tlen i kamień.
Co gromadzi się w instalacji grzewczej
Instalacja grzewcza to obieg zamknięty, więc wydaje się, że woda powinna w niej zawsze pozostawać czysta. W praktyce zanieczyszczenia pochodzą z kilku źródeł:
- Rdza i magnetyt. Stalowe grzejniki i rury powoli korodują od wewnątrz, zwłaszcza gdy do wody dostaje się tlen. Powstają czarne, drobne cząstki tlenku żelaza, nazywane magnetytem. Są ciężkie, dlatego osiadają w dolnych częściach grzejników, a inne gromadzą się w pompie i wymienniku ciepła kotła.
- Kamień. Minerały rozpuszczone w twardej wodzie podczas ogrzewania osadzają się na najgorętszych powierzchniach, przede wszystkim na wymienniku ciepła kotła.
- Pozostałości po montażu. Po remoncie lub ułożeniu nowych rur w instalacji zostają pasta lutownicza, olej lub drobne metalowe opiłki.
- Niewłaściwe dodatki. Nie wszystkie płyny przeciwzamrożeniowe, uszczelniacze i inne ciecze są zgodne z kotłem. Producenci ostrzegają, że niewłaściwe dodatki mogą zmienić właściwości elementów, powodować hałas i uszkodzenia.
Jak rozpoznać, że instalację czas przepłukać
Żadna z tych oznak osobno nie oznacza jeszcze, że instalacja jest zanieczyszczona, ale kilka naraz to poważny powód, żeby wezwać serwisanta:
- Dół grzejnika jest chłodny, a góra ciepła. To odwrotnie niż przy zapowietrzeniu, gdy zimna pozostaje góra. Chłodny dół często oznacza, że zgromadziły się tam osady.
- Pojedyncze grzejniki grzeją słabo, choć są odpowietrzone, a głowice termostatyczne odkręcone.
- Kocioł hałasuje, słychać bulgotanie lub odgłos „gotowania”. Może to oznaczać osady w wymienniku ciepła.
- Pompa często się psuje albo serwisant przy wymianie znajduje w niej czarne osady.
- Filtr zatyka się wkrótce po czyszczeniu, a spuszczona woda jest ciemna lub czarna.
Podczas przeglądu serwisant może sprawdzić także samą wodę. Instrukcje producentów opisują, jak to się robi: pobiera się trochę wody z instalacji, ogląda, czy są w niej osady, prętem magnetycznym sprawdza, czy jest magnetyt, i mierzy pH. Na przykład Vaillant podaje, że pH wody o temperaturze 25 °C powinno wynosić od 8,2 do 10. Jeśli woda jest zanieczyszczona albo pH wykracza poza ten zakres, instalację trzeba oczyścić, a wodę uzdatnić.
Kiedy płukanie jest konieczne
- Przed montażem nowego kotła. Producenci wpisują ten krok do instrukcji montażu. Nowy kocioł kondensacyjny ma wąskie kanały i stary szlam wystarczyłby, żeby zanieczyścić go w pierwszym sezonie. Więcej o całej wymianie piszemy w artykule „Wymiana kotła od A do Z”.
- Gdy stwierdzono magnetyt lub osady w wodzie, pompie lub filtrze.
- Po większych pracach przy instalacji: po wymianie grzejników, rur lub podłączeniu nowej części instalacji.
- Gdy powtarzają się awarie pompy lub wymiennika ciepła, a ich przyczyną jest woda, a nie same części.
Jak przebiega płukanie
W zależności od stopnia zanieczyszczenia płukanie może być proste albo z użyciem środków czyszczących. Instrukcje producentów opisują następującą podstawową zasadę: instalację płucze się co najmniej dwa razy, raz zimną i raz gorącą wodą.
- Przygotowanie. Otwiera się wszystkie zawory termostatyczne grzejników i zawory odcinające kotła, a do zaworu spustowego w najniższym punkcie instalacji podłącza się wąż.
- Płukanie „na zimno”. Wodę szybko spuszcza się z instalacji, otwierając także odpowietrzniki grzejników, żeby wypłynęła cała zanieczyszczona woda. Następnie instalację napełnia się ponownie.
- Czyszczenie środkami, jeśli trzeba. Jeśli zanieczyszczeń jest dużo, do instalacji wlewa się środek czyszczący, który rozluźnia osady. Producenci zalecają stosowanie wyłącznie środków zgodnych z ich kotłami i obowiązkowe ponowne przepłukanie instalacji po ich użyciu. Do mocno zanieczyszczonych instalacji używa się specjalnej pompy płuczącej, która z dużą prędkością tłoczy wodę osobno przez każdy grzejnik.
- Płukanie „na gorąco”. Kocioł pracuje, aż instalacja się nagrzeje, sprawdza się, czy nigdzie nie ma wycieków, po czym wodę znów szybko się spuszcza.
- Napełnianie. Instalację napełnia się uzdatnioną wodą, odpowietrza i ustawia wymagane ciśnienie.
Osobną pracą jest chemiczne usuwanie kamienia z wymiennika ciepła kotła lub bojlera. Jest potrzebne, gdy kamień osadza się w wymienniku ciepłej wody i kocioł nie przygotowuje już wystarczającej ilości ciepłej wody. Tę pracę wykonujemy jako płukanie chemiczne kotła gazowego.
Jak chronić instalację po płukaniu
Filtr z magnesem
Filtr z magnesem montowany na rurze powrotnej przed kotłem zatrzymuje cząstki rdzy, zanim dotrą do pompy i wymiennika ciepła. Serwisant czyści go podczas corocznego przeglądu. Producenci wymieniają taki filtr jako jeden ze sposobów ochrony przed korozją.
Odpowiednia woda
Nie każda woda wodociągowa nadaje się do instalacji grzewczej. Producenci określają, kiedy wodę do napełniania trzeba uzdatniać, czyli zmiękczać lub inaczej przygotowywać. Na przykład Vaillant wymaga tego, jeśli przez cały okres użytkowania instalacji dolewa się do niej więcej niż trzy objętości instalacji, jeśli twardość wody przekracza podane wartości albo jeśli pH wykracza poza zakres 8,2–10. Dopuszczalna twardość zależy od mocy kotła i pojemności instalacji: im więcej wody w instalacji na jeden kilowat, tym bardziej miękka musi być woda.
Uzupełniać jak najrzadziej
Przy każdym uzupełnianiu instalacji ze świeżą wodą dostają się do niej tlen i kamień. Dlatego jeśli ciśnienie trzeba podnosić często, poszukaj przyczyny: wycieku, uszkodzonego zaworu bezpieczeństwa lub naczynia wzbiorczego. Jak to zrobić, opisaliśmy w artykule „Ciśnienie w kotle”.
Tylko dopuszczone dodatki
Płyny przeciwzamrożeniowe, inhibitory korozji i uszczelniacze muszą być zgodne z twoim kotłem. W instrukcjach producentów zwykle wymieniono, które dodatki zostały sprawdzone. Niewłaściwy uszczelniacz lub inna ciecz wlana bez wiedzy serwisanta może uszkodzić części kotła, a wypłukanie jej później jest trudne.
Wskazówka: poproś serwisanta, żeby po płukaniu zapisał, kiedy je wykonano, jakie było pH wody i jakich dodatków użyto. Te dane przydadzą się przy następnym przeglądzie.
Częste pytania
Jak często trzeba płukać instalację grzewczą?
Nie ma ustalonego odstępu. Instalację warto płukać wtedy, gdy w wodzie, filtrze lub pompie znajdują się osady lub magnetyt, przed montażem nowego kotła i po większych pracach przy instalacji.
Czy instalację grzewczą można przepłukać samodzielnie?
Spuszczenie wody z instalacji nie jest trudne, ale prawidłowe przepłukanie, dobór środków czyszczących i przygotowanie nowej wody lepiej powierzyć serwisantowi. Niewłaściwe środki lub pozostałości środka czyszczącego mogą uszkodzić kocioł.
Dlaczego dół grzejnika jest zimny, a góra gorąca?
Najczęściej dlatego, że na dole zgromadziły się osady, które utrudniają przepływ wody. Jeśli zimna pozostaje góra, przyczyną jest zwykle powietrze w grzejniku.
Czy filtr z magnesem jest naprawdę potrzebny?
Zatrzymuje cząstki rdzy, zanim dotrą do pompy i wymiennika ciepła. Producenci wymieniają go jako jeden ze sposobów ochrony przed korozją, zwłaszcza w starych instalacjach z grzejnikami stalowymi.
Potrzebujesz serwisanta?
Działamy na całej Litwie od 2016 roku i przyjeżdżamy z częściami zamiennymi. Opisz sytuację albo zadzwoń.
Nasze usługi
W sklepie internetowym
Źródła
Artykuł zawiera informacje o charakterze ogólnym. Zawsze kieruj się instrukcją swojego kotła, a prace przy elementach gazowych i układzie spalania powierz uprawnionemu specjaliście.